در نام امیدی بسی امید است
بنابه درخواست دوست عزیز و نادیدهام حسن احمدپور قرار شد که مطلبی با عنوان معرفی یک کتاب بنویسم. راستش به دلیل این که زیاد خودم را با کار مشغول کردهام وقت مطالعه سنگین و مستمر را از دست دادهام و کتابهای مختلفی را آغاز میکنم اما کم هستند آنهایی که در مدت زمان کوتاه تا آخر تمام شوند. اما آخرین کتابی که تمامش کردم و در یک مطلب هم به آن اشارهای کوتاه و گذرا داشتم را میخواهم معرفی کنم.
«در نام امیدی بسی امید است» این کتاب مجموعه خاطرات الکساندر دوبچک رهبر اصلاحات در چارچوب نظام کمونیستی چکسلواکی در دهه 60 میلادی است. دوبچک یک کمونیست اصلاحطلب بود و نمیخواست کشورش تحت تسلط شوروی باشد. او در چارچوب ساختار حزب در روز 5 ژانویه سال 1968 میلادی به عنوان دبیرکل حزب کمونیست چکسلواکی انتخاب میشود. او و همفکرانش تصمیم داشتند براساس مفاهیم اصیل مارکسیسم و با احترام به دیدگاههای مسکو فعالیتها و اقداماتی را در جهت اصلاح ساختار و سیستم مدیریتی کشور و تقویت و توسعه آزادی اطلاعات و رسانهها را پیاده کنند.
دوبچک آغازگر بهار پراگ بود. این ایام چکسلواکی شاهد دورهای از گسترش آزادیهای فردی و اجتماعی بود. این دوره از ۵ ژانویه، ۱۹۶۸ شروع شده و تا ۲۰ اوت همان سال ادامه داشت. اما افسوس که این دوران بسیار کوتاه بود، این دوره وقتی به پایان رسید که اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به همراه متحدیناش در پیمان ورشو (بهغیر از رومانی) به چکسلواکی حمله کردند. با دستگیری دوبچک و برخی از یارانش، به بهار پراگ خاتمه دادند.
با مطالعه این کتاب من بیشتر به وجود پیشنیازهای جامعه مدنی و آزادیخواهی در جامعه قبل از هرگونه اصلاح و فعالیت عمومی ایمان پیدا کردم. در جامعهای که سطح مطالعه کتاب و روزنامه و مجلات پایین باشد، سازمانهای مردمی و نهادهای مستقل از دولت مورد اقبال مردم نباشند و اصولاً ادمها به فکر منافع خود باشند تا منفع عمومی شاید توقع خیلی زیادی باشد که اقدمات اصلاحی در مدت کوتاه به نتایج ملموس و مطلوب برسد.
به دوستانی که علاقمند به موضوعات اجتماعی و مطالعات تطبیقی هستند مطالعه این کتاب را توصیه میکنم. شاید با مطالعه این کتاب و مقایسه آن با نگاه و فعالیتهای سید محمد خاتمی بتوانیم دوران هشتساله اصلاحات را مروری دوباره کنیم.
هماکنون نیز کتاب روح پراگ را در دست دارم. امیدوارم که در این شبها که در هتل هستم (البته از ساعت 23 تا 1 بامداد) بتوانم این کتاب را نیز بخوانم.
